5 NOVANM 2025 NÉNA 214 ZANÉ BANN ZÈSKLAV SINLÉ LA RÉVOLTÉ KONT BANN ZÈSKLAVAZIS

 

zimaz sours zarlor patrimoine péi Larénion / in patrimoine ta Félix Clain / Lékritir tèks an kréol Rénioné Félix Clain / Po Zournal Démaliz

MERKREDI 5 NOVANM 2025 NÉNA 214 ZANÉ BANN ZÈSKLAV SINLÉ LA RÉVOLTÉ KONT BANN ZÈSKLAVAZIS

In lékrikoz dosi révolt bann zèsklav Sinlé lafé 5 novanm 1811 parkoté Sinlé po zot konèt koman robélion té dobout po kapot sistèm zésklavazis té anplas dopi pèpléman Larénion ziska laboliman an 1848 lé in bout révolt zèsklav Sinlé 5 novanm 1811 apré néna in bonpé zafèr té kasièt po pa nou koné tout la vérité dosi révolt-là é konbien dot révolt té fé po kapot sistèm zésklavazis dan nout péi dann pèriod lèsklavaz té roprimé dan in silans lamor.

Na 214 zan bann zèsklav la révolté sikoté Sinlé kont zot bann mèt èsklavazis an tèt lo révolt navé Eli èk son bann dalon té désidé kapot sistèm èsklavazis po zot giny zot libèrté moun. Si 214 zan apré bana la sèy kas la shène po zot libèrté zordi nout péi lé touzour anmaré èk la shène kolonialis fransé èk konplisité bann figaro moderne léla po protèz lo rézim kolonial.

Tèks Félix Clain po Zournal Démaliz

IN RAPÈL LISTORIK PO ZOT KONÈT PARKOMAN RÉVOLT-LÀ, LA KOMANSÉ  5 NOVANM 1811 SIKOTÉ SINLÉ… LIR PAR ANDSOU…

Révolt Sinlé

Lé lo 5 novanm 1811 ke Eli, travayèr dan métié lo fèr, èsklav Célestin Hibon, Jules, èsklav Henri Hibon é Prudent, èsklav Benoît Hibon i artrouv azot sikoté ravine Trou Sinlé avèk zot navé zanviron 60 zèsklav é zot la désid organiz in soulèvman kont bann zèsklavazis Gro Blan sikoté Sinlé é kapar zot bann zarm é zot bann byin (manzé, larzan, lakol… é dot ankor) bann zafèr ke zot la fé èk zot kouraz.

Avèk bann kouto, bout dobwa, Kalou, tanbour é lansiv, armé èk kouraz é fors, zot la désann «konm in ravine dann mové tan» dann kartié Sinlé po fini èk la ras bann komandèr é libèr azot systèm lèsklavazis.

Dopi Sinlé, zot té vé alé dan tout bann kartié Larénion é po anminn lé zot zèsklav po konbat èk zot. Zot la atak dabor lo propriyété Jean Macé, zot la tié ali é kas son kaz, épisa zot atak tou lé zot ozanlantour.

Lo rèvolt wa dir bonpé zour, 5 novanm 1811 zisko 11 novanm 1811.

Vandi par dot zèsklav ke té vé protèz zot bann mèt, lèsklav Figaro lé promié la fé konèt lo rèvolt, apré té lo tour Paulin ke téla kan la tyé son mèt Jean Macé, rèvolt té roprimé dan lo san par bann mèt é akonpanié bann zèsklav la dénonsé.

Bonpé zèsklav rebèl té tié ou blésé, dot té arété.

11 févriyé 1812, tribinal té réini po sa dann Katédral SinDni po kondane bann rebèl Sinlé. Vèrdik zot té kondané a mor é zot té tyé in pé partou dann bann kartié larénion. Dot té kondané an prizon po toultan ou déporté.

Dapré i di Eli té kondané an déportasion

Figaro sat la vann bann maronèr zèsklav té rokoni par lo sistèm kolonial avèk in ti moné ziskatan li désot lavi an 1860. Paulin la giny la libèrté é lo non Céma, an kapotaz lo non son mèt Maçé.

Kozé Félix : Ala an gro in pé listwar bann zistoryin la rakont révolt bann zèsklav sikoté Sinlé lo 5 novanm 1811 mé néna ankor bonpé mistèr é vérité po konèt si rèvolt-là. Mé lé in dat inportan po nou, rèvolt bann zèsklav 5 novanm 1811. 

In lékri zarlor patrimoine Larénion

Po konèt : Kopiaz roprodiksion intèrdi. 

Si zot i partaz lartik po fé konèt oubli pa di ousa i sort i kont si zot.

Paz Facebook Zournal Démaliz : https://www.facebook.com/people/Zournal-D%C3%A9maliz/61581196884534/

Rédaksion Zournal Démaliz